عراقچی: میان دفاع از حقوق‌ خود و پیگیری صلح تناقضی نمی‌بینیم/ بی‌اعتمادی عمیق ایران نسبت به از سرگیری مذاکرات بدون تضمین‌های معتبر

وزیر امور خارجه با تاکید بر اینکه ایران اجبار، تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و تحت فشار از حقوق حاکمیتی خود دست نخواهد کشید، تصریح کرد: ایران همچنان آماده گفت‌و‌گو بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر است

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، شنبه، ۲۵ مهر ۱۴۰۵ در پنجاه‌ودومین نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد، پایتخت عراق سخنرانی کرد؛ متن این سخنرانی به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

در ابتدا از دولت و مردم جمهوری عراق، کشور همسایه و برادر، به‌خاطر میزبانی این نشست سازمان همکاری اسلامی و مهمان‌نوازی گرم‌شان سپاسگزاری می‌کنم.

همچنین از دبیرکل و دبیرخانه سازمان به‌خاطر برنامه‌ریزی و تدارک برگزاری اجلاس تشکر می‌کنم.

خوشحالیم در سرزمینی گرد هم آمده‌ایم که از دیرباز محل تعامل فرهنگ‌ها بوده است؛ آن هم در زمانی که وحدت و گفت‌و‌گو در جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری لازم است؛ سازمان همکاری اسلامی با هدف فراهم کردن صدای مشترک برای امت اسلامی و تقویت همبستگی، همکاری و دفاع از منافع مشترک بنا نهاده شد؛ باز نگه داشتن مسیر گفت‌و‌گو میان ما نشانه ضعف نیست، بلکه یک مسئولیت است.

منشور سازمان ما بر اصولی استوار است که بازتاب‌دهنده اصول منشور ملل متحد است: برابری حاکمیتی، تمامیت ارضی، عدم مداخله در امور داخلی، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات و پرهیز از تهدید یا توسل به زور؛ این اصول متعلق به هیچ کشور یا گروهی از کشور‌ها نیست؛ این اصول از همه ما حفاظت می‌کنند، اما چنانچه به‌صورت گزینشی اجرا شوند، ارزش خود را از دست می‌دهند.

ایران نسبت به حقوق بین‌الملل، منشور ملل متحد و دیپلماسی پایبند و ثابت‌قدم بوده است؛ در دو سال گذشته، ما به پیگیری دیپلماسی ادامه دادیم؛ آمریکا مسیر مخالف را برگزید: تجاوز، تهدید، ترور و جنگ اقتصادی، با بی‌اعتنایی آشکار به حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد؛ حدود پنج هزار نفر، از جمله صد‌ها زن و کودک در جریان تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به شهادت رسیدند؛ آمریکا و رژیم صهیونیستی با نقض فاحش حقوق بین‌الملل، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران و دیگر مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی را ترور کردند.

شهادت بیش از ۱۶۰ دانش‌آموز و معلم در میناب، حمله با بمب‌های خوشه‌ای به ورزشگاه لامرد، بمباران آب‌شیرین‌کن در قشم و حمله به مراسم عروسی در کوهستک سیریک، تنها نمونه‌هایی مستند از جنایت‌های جنگی آنریکایی-صهیونیستی علیه ایران بود؛آمریکا و رژیم صهیونیستی نمی‌توانند با وارونه جلوه دادن حقیقت و عوض‌کردن جای قربانی و متجاوز، این جنایت‌ها را پرده‌پوشی کنند؛ از کشور‌های عضوی که در این روز‌های دشوار با مردم ایران اظهار همبستگی کردند سپاسگزارم و از کل سازمان می‌خواهم که قاطعانه در برابر حمله‌ها به حاکمیت و تمامیت ارضی یکی از اعضای مؤسس خود بایستند.

ایران از مردم، حاکمیت و منافع مشروع خود دفاع خواهد کرد، اما میان دفاع از حقوق‌مان و پیگیری صلح هیچ تناقضی نیست؛ ما خسارت ناشی از جنگ را می‌شناسیم و دقیقا به همین دلیل برای صلح ارزش قائلیم.

ایران خواستار هیچ رفتار ویژه‌ای نیست، تنها اعمال برابر حقوق و مسئولیت‌ها را برای همگان می‌طلبد؛ این مسئله در میدان نبرد حل نخواهد شد؛ صلح را نمی‌توان با تهدید به نابودی بنا کرد.

ایران همچنین به ناوبری ایمن و امن در تنگه هرمز پایبند است؛ آبراهی که برای انرژی و تجارت بسیاری از کشور‌های عضو ما حیاتی است و تا ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، کاملا باز و امن بود؛ ناامنی و اختلال در دریانوردی از آن زمان تاکنون، نتیجه مستقیم اقدام‌های تجاوزکارانه آمریکا و رژیم اسرائیل بوده است؛ امنیت را نمی‌توان با تکرار اشتباه‌ها و جنایت‌های قبلی بازگرداند؛ نمی‌توان کشوری را بمباران کرد، تهدید به نابودی‌اش کرده و محاصره‌اش کرد و سپس انتظار داشت امنیت ناوبری به حالت عادی بازگردد.

در واقع، دیپلماسی داشت نتیجه می‌داد؛ با مساعی جمیله پاکستان و با حمایت قطر، که هر دو عضو این سازمان هستند، ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را امضا کردند؛ براساس بند ۵، ایران متعهد شد ترتیبات لازم را برای تسهیل تردد ایمن کشتی‌ها فراهم کند و ما بلافاصله گفت‌و‌گو‌های فنی با سلطنت عمان را برای اجرای این تعهد آغاز کردیم؛ ظرف دو هفته، تردد دریایی به حدود ۶۰ درصد سطح پیش از جنگ تحمیلی بازگشت، اما اقدام‌های یک‌جانبه و تجاوزهای نظامی آمریکا مانع اجرای تفاهم‌نامه شد و سازوکار‌های حل‌وفصل اختلافی که در آن پیش‌بینی شده بود نیز نادیده گرفته شد.

ایران در دو سال گذشته با حسن نیت مذاکره کرده است، اما هر بار با حمله نظامی مواجه شده است، نه دیپلماسی؛ این امر بی‌اعتمادی عمیقی نسبت به از سرگیری مذاکرات، بدون تضمین‌های معتبر برای عدم تکرار، ایجاد کرده است؛ با وجود این، ایران همچنان در را باز نگه داشته است؛ از طریق قطر، یک برنامه مشخص هفت‌روزه را منتقل کردیم و گفتیم در صورت فراهم شدن شرایط لازم، تنگه می‌تواند بازگشایی شود و تردد عادی دریایی ظرف هفت روز بازگردد. انتخاب اکنون با آمریکا است.

آرمان فلسطین همچنان مسئله اصلی جهان اسلام است و نمی‌توان از صلح سخن گفت و این موضوع اصلی را نادیده گرفت؛ فلسطین همچنان زخمی بر وجدان جامعه جهانی است و غزه به نمادی از ناکامی سازوکار‌های بین‌المللی در جلوگیری از نسل‌کشی بدل شده است؛ ده‌ها قطعنامه به اشغال و خشونت پایان نداده است؛ رنج مستمر مردم فلسطین، کشتار مردم بی‌گناه توسط رژیم اسرائیل و تهدید‌ها علیه قدس شریف و اماکن مقدس آن باید همه را نگران کند؛ ایران در کنار مردم فلسطین ایستاده است و از سازمان همکاری اسلامی و همه اعضای آن می‌خواهد هر آنچه لازم است انجام دهند تا به کشتار و محاصره پایان داده شود و حمایت از حقوق مشروع مردم فلسطین به اولویتی مشترک تبدیل شود، اولویتی که با اقدام عملی و هماهنگ پشتیبانی شود.

مردم یمن نزدیک به یک دهه است که جنگی ویرانگر، محاصره‌ای غیرقانونی و طولانی‌مدت و خسارات شدید به زیرساخت‌های حیاتی را تحمل کرده‌اند؛ نقش آمریکا و متحدانش در تحمیل درد و رنج بر یمنی‌ها انکارناپذیر است و فاجعه انسانی ناشی از آن یکی از شدیدترین فجایع انسانی امروز است و نقض‌های جدی حقوق بشردوستانه بین‌المللی همچنان بدون مجازات ادامه دارد.

موضع ایران روشن و ثابت است؛ ما از حاکمیت، استقلال، وحدت و یکپارچگی ارضی یمن و نیز عربستان سعودی حمایت می‌کنیم؛ ما از یک فرایند سیاسی فراگیر و جامع به‌عنوان تنها راه عملی و پایدار برای حل مسئله پشتیبانی می‌کنیم؛ صلح پایدار از طریق تشدید نظامی، اجبار و ارعاب و یا کنار گذاشتن طرف‌های ذی‌ربط یمنی به دست نمی‌آید.

بحران‌های منطقه راه‌حل نظامی ندارند و اصرار بر رویکرد نظامی با نادیده گرفتن راه‌حل سیاسی، صرفا اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند؛ ایران از تحولات شبه‌جزیره عربستان عمیقا نگران است و آماده است هرگونه کمک را برای تسهیل گفت‌و‌گو میان طرف‌ها، بر پایه نقشه راه صلحی که پیش‌تر بر آن توافق کرده‌اند، ارائه دهد. مردم یمن حق دارند با کرامت و به دور از فشار، تحریم و محاصره زندگی کنند.

هیچ دولتی نمی‌تواند امنیت پایدار را به بهای امنیت دیگران بسازد؛ ما معتقدیم مشکلات منطقه ما را باید خود کشور‌های منطقه و در درون منطقه حل کنند، پیش از آن که به بهانه‌ای برای جنگ‌های قدرت‌های دور تبدیل شوند؛ با همین روحیه، معتقدیم سرزمین، حریم هوایی و زیرساخت‌های هر کشور منطقه باید فقط در خدمت امنیت منطقه‌ای به کار رود و هرگز به سکوی آغاز حمله علیه همسایه تبدیل نشود؛ این سخن را با روحیه برادری و حسن همجواری می‌گوییم؛ مردمان ما در یک منطقه و یک آینده شریک‌اند و انتخاب پیش روی ما ساده است: یا امنیت را با هم می‌سازیم، یا ناامنی را با هم تحمل خواهیم کرد. ایران آماده است با همه برادران و همسایگانش برای تحقق گزینه نخست همکاری کند.

ایران اجبار، تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و تحت فشار از حقوق حاکمیتی خود دست نخواهد کشید، اما همچنان آماده گفت‌و‌گو بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر است.

بار دیگر از میزبانی عراق سپاسگزارم و برای این نشست در خدمت به وحدت، صلح، امنیت و رفاه امت اسلامی آرزوی موفقیت دارم.