نقشه راه جدید عدلیه تبدیل فناوری به بستری برای ارائه خدمات بهتر، آسان‌تر و ملموس‌تر به مردم است 

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با تشریح رویکرد‌های جدید این مرکز پس از پیام تاریخی و راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی، از بازآرایی سیاست‌ها و فرایند‌های کاری این مرکز با محوریت «اثربخشی» خبر داد و تأکید کرد: هدف نهایی این مسیر، تبدیل فناوری به بستری برای ارائه خدمات بهتر، آسان‌تر و ملموس‌تر به مردم است.

محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در همایش برخط معاونین فناوری اطلاعات و برنامه‌ریزی دادگستری استان‌های سراسر کشور، ضمن تشریح ابعاد و لایه‌های پیام مهم رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی) به‌مناسبت هفته قوه قضاییه در سال جاری، از تغییر و بازآرایی سیاست‌های قلب تحول دیجیتال قوه قضاییه به‌منظور تأمین خروجی مورد نظر ایشان خبر داد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه بهره‌گیری صحیح از فناوری‌های نوین و هوشمندسازی را از ابزار‌های مهم دستیابی به منویات مقام معظم رهبری دانست و ضمن اشاره به ضرورت ورود مفهوم اثربخشی به چرخه فعالیت‌های این مرکز گفت: در خصوص اثربخشی، به دنبال نتیجه هستیم و باید از مدیریت پروژه به سمت مدیریت محصول حرکت کنیم؛ به این معنا که صرفاً ساخت و راه‌اندازی یک سامانه کافی نیست، بلکه باید ارزیابی شود که آیا خروجی به اثراتی که در زمان طراحی برای آن مدنظر بوده، منتهی شده است یا خیر.

وی ضمن تاکید بر ضرورت سنجش احساس مردم در مواجهه با هوشمندسازی عدلیه تصریح کرد: مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در حال بررسی این مهم است که مردم چه اثری از اقدامات فناورانه قوه قضاییه احساس کرده‌اند که این موضوع، در مفهوم تولید محصول، با عنوان «تجربه کاربر» شناخته می‌شود.

وی با بیان اینکه این رویکرد‌ها موجب تغییرات اساسی در نحوه اجرای فعالیت‌های مرکز شده است، گفت: هر سامانه‌ای که راه‌اندازی می‌شود، دارای شاخص‌های مشخصی است که به‌طور مستمر اندازه‌گیری و ارزیابی شود.

اثربخشی؛ فراتر از شاخص‌های درون‌سیستمی

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با تشریح معنای اثربخشی در سامانه‌های قضایی، اظهار کرد: یک سامانه زمانی اثربخش است که علاوه بر بهبود شاخص‌های درونی مانند کاهش زمان رسیدگی و توزیع عادلانه، این موفقیت‌ها در تجربه و احساس مراجعان، قضات، وکلا و کارشناسان نیز بازتاب پیدا کند.

 وی افزود: نتیجه نهایی هر یک از سامانه‌های قضایی باید در افزایش احساس سرعت، شفافیت، عدالت و امنیت و در نهایت در افزایش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به عدلیه نمود پیدا کند.

کاظمی‌فرد، سامانه سنجش رضایت مراجعان را یکی از محوری‌ترین ابزار‌ها برای ارزیابی این موضوع دانست و گفت: این سامانه به‌طور کامل اصلاح و بازطراحی شده است تا بتوان رضایت بیرونی را اندازه‌گیری کرد؛ چرا که شاخص‌های رضایت درون سیستم، از مسیر‌های مشخص قابل سنجش است، اما باید بدانیم مردم در مواجهه با محصولات قضایی چه تجربه و احساسی دارند.

«محصول فناورانه» پس از راه‌اندازی پایان نمی‌یابد

کاظمی‌فرد با تبیین تفاوت میان پروژه و محصول گفت: پروژه پس از ساخت به پایان می‌رسد، اما محصول زنده است و تا زمانی که زنده است باید مورد رصد، پیگیری و ارزیابی قرار گیرد. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه خطاب به معاونین فناوری اطلاعات و برنامه‌ریزی دادگستری استان‌ها تأکید کرد: در استان‌ها به دنبال این نیستیم که صرفاً بدانیم میزان استفاده از سامانه‌ها چقدر است و این میزان باید به چه عددی برسد؛ بحث اصلی، اثر سامانه و خدمت و احساسی است که مردم از مواجهه با آن دارند.

ارجاع هوشمند پرونده؛ اجرای سراسری از مهرماه

کاظمی‌فرد همچنین از توسعه ارجاع هوشمند کارشناسی خبر داد و اظهار کرد: کلیه ارجاعات کارشناسی در سراسر کشور، چه درون قوه قضاییه و چه خارج از قوه، از طریق سامانه انجام خواهد شد و از ابتدای مهرماه این فرایند نیز از مسیر سامانه دنبال می‌شود. ضمانت الکترونیک؛ گامی برای کاهش بازداشت‌های ناشی از قرار تأمینوی با اشاره به سامانه ضمانت الکترونیکی گفت: این سامانه با هدف کاهش بازداشت‌های ناشی از قرار تأمین ایجاد شده و از ابتدای مهرماه در سراسر کشور مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

کاظمی‌فرد افزود: در این سامانه، اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی وثیقه از جمله قیمت معاملاتی از سازمان امور مالیاتی و اطلاعات ثبتی از سازمان ثبت اسناد دریافت و در لحظه در اختیار قاضی قرار می‌گیرد. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تصریح کرد: این امکان فراهم شده است که شخص بتواند وثیقه مورد نظر خود را انتخاب و فرایند وثیقه‌گذاری را به‌صورت برخط انجام دهد و پس از آن به منزل بازگردد.

وی با بیان اینکه عملیاتی شدن این خدمت در سراسر کشور در مهرماه دنبال خواهد شد، گفت: پس از اجرای سراسری سامانه، به‌دنبال سنجش آثار آن خواهیم بود تا مشخص شود آیا میزان بازداشت‌ها کاهش پیدا کرده است یا خیر.

رونمایی از سکو‌های نوین قضایی و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی

کاظمی‌فرد در ادامه با اشاره به اقدامات پیش‌بینی‌شده برای اواخر شهریور و مهرماه، اظهار کرد: نخستین مجوز دفاتر نوین قضایی یا سکو‌های نوین قضایی در این بازه رونمایی خواهد شد.

وی افزود: در این چارچوب، دو خدمت «اظهارنامه» و «لایحه» با همکاری چند شرکت در حوزه هوش مصنوعی و با بهره‌گیری از این فناوری ارائه خواهد شد و کاربران می‌توانند در هر زمان و از هر نقطه از دنیا، امور خود را انجام دهند که این موضوع یک تحول بزرگ در دستگاه قضایی محسوب می‌شود.

پرونده تمام الکترونیک؛ اولویت قطعی مرکز

کاظمی‌فرد «پرونده تمام الکترونیک» را یکی از اولویت‌های قطعی مرکز عنوان کرد و گفت: در برخی استان‌ها اقدامات قابل توجهی در این زمینه انجام شده است؛ به‌عنوان نمونه، در استان سمنان خرید کاغذ به صفر رسیده و برخی استان‌های دیگر نیز در مسیر تحقق پرونده تمام الکترونیک موفق بوده‌اند.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به مزایای پرونده تمام الکترونیک گفت: حذف کاغذ و ملزومات اداری، کاهش نیاز به نیروی انسانی و تسهیل انتقال پرونده بین مراجع قضایی، از مهم‌ترین مزایای این طرح است.

وی افزود: در برخی استان‌ها جابه‌جایی پرونده بین مراجع قضایی مدت قابل توجهی زمان می‌برد؛ در حالی که با الکترونیکی شدن کامل پرونده، این فرایند تسهیل خواهد شد.

تداوم خودکارسازی خدمات و شکل‌گیری نسل جدید خدمات قضایی

وی با اشاره به روند توسعه خودکارسازی در قوه قضاییه اظهار کرد: در حوزه خودکارسازی، در حال تولید محصولاتی هستیم که وارد چرخه خدمات خواهند شد و «وقت‌دهی هوشمند» نیز ایجاد خواهد شد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: به دنبال این هستیم که اگر قاضی به سمت منزل رفت، بتواند بخش قابل توجهی از کار‌های خود را با استفاده از سیستم انجام دهد.

تلاش شبانه‌روزی در دوران جنگ برای حفظ تداوم خدمت

کاظمی‌فرد با قدردانی از تلاش همکاران مرکز و استان‌ها در دوران جنگ تحمیلی، اظهار کرد: تلاش شبانه‌روزی همکاران در این دوره شایسته قدردانی است؛ در روز‌هایی که توسعه برخی سرویس‌ها امکان‌پذیر نبود، تلاش شد بخشی از این خدمات توسعه پیدا کند و ایجاد «ابلاغ خودکار» نیز یکی از اقداماتی بود که در همین دوره به سرانجام رسید.

فناوری باید به منشاء امید برای مردم تبدیل شود

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در پایان با بیان اینکه مسیر جدیدی در قلب تحول دیجیتال عدلیه آغاز شده است، گفت: سیاست کلی مرکز بر اثربخشی استوار شده و هدف آن است که با انجام اقدامات فناورانه، به منویات رهبر معظم انقلاب در پیام هفتم تیر لبیک بگوییم و برای مردم عزیز، که شایسته بهترین‌ها هستند، منشأ امید باشیم.