سخنگوی وزارت امور خارجه ضمن بیان اینکه آمریکا به دلیل نقض تفاهم باید پاسخگو باشد، به تشریح جزئیات سفر عاصم منیر به ایران و واکنش به تحریم‎های جدید واشنگتن پرداخت.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، سه‌شنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ با حضور در نشست خبری هفتگی به پرسش‌های خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی درباره مهم‌ترین تحولات عرصه سیاست خارجی پاسخ داد.

تردیدی در بی‌ثباتی مقام‌های آمریکایی در اعلام مواضع نیست

بقایی در واکنش به اظهارنظر اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا درباره یادداشت تفاهم اسلام‌آباد و عدم ثبات واشنگتن در دیپلماسی، گفت: وزارت امور خارجه براساس منافع و مصالح کشور تحولات را ارزیابی، دیدگاه‌ها را بیان و نهایتا براساس تصمیم مراجع ذی‌صلاح عمل می‌کند.

وی با بیان اینکه تردیدی در بی‌ثباتی مقام‌های آمریکایی در اعلام مواضع نیست، اظهار کرد: اما این باعث نمی‌شود از ظرفیت‌های خود در میدان و دیپلماسی غافل شویم؛ برای تبیین مواضع و تامین حقوق ملت ایران از همه ابزارهای خود استفاده می‌کنیم. 

عاصم منیر پیام مثبت یا منفی نداشت

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره سفر مقام‌های عمان، پاکستان و قطر به ایران و از سر گرفته شدن تجاوزهای آمریکا، در مورد فرمول ایران برای پیشبرد دیپلماسی توضیح داد: فرمول دائمی ما منافع ملی است و با توجه به شرایط و مقتضیات، درباره مختصات تامین منافع ملی تصمیم گرفته می‌شود؛ عاصم منیر در سفر به ایران پیام مثبت یا منفی نداشت؛ پاکستان به دنبال کاهش تنش است و سفر مربوطه در این چارچوب انجام شد.

وی گفت: مواردی که درباره هدف این سفر مطرح کردند عمدتا گمانه‌زنی رسانه‌ای است؛ ما در شرایطی هستیم که نمی‌توانیم از بازگشت به فلان تفاهم صحبت کنیم؛ دلیل هم روشن است: طرف آمریکایی آن را نقض کرده است.

بقایی درباره از سر گرفته شدن تجاوزهای نظامی آمریکا در این شرایط، اظهار کرد: جنایت اخیر آمریکا تازگی ندارد؛ آمریکا به هر بهانه‌ای هر بار اقدام تجاوزکارانه انجام داده و البته پاسخ را هم دریافت کرده است؛ این اقدام‌ها هم نشانه سوءنیت آمریکایی‌ها و هم سردرگمی آن‌ها و اعتیادشان به زیاده‌خواهی است؛ آن‌ها مذاکره را با دیکته کردن اشتباه گرفتند که تاکنون جوابی هم نگرفتند؛ تاکید ما این است که با هوشیاری و توان کامل مراقب اقدام‌های دشمن باشیم. 

آمریکا باید به دلیل نقض گسترده تفاهم پاسخگو باشد

بقایی در بخشی دیگر درباره وضعیت یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، گفت: در هر بحثی درباره تفاهم اسلام‌آباد باید توجه داشت که آمریکا تعهدی را نقض کرد که بالاترین سطح هیئت حاکمه‌اش آن را امضا کرده بود؛ آمریکا آگاهانه تعهداتی را پذیرفته بود و آگاهانه اقدام به نقض آن کرد.

وی تصریح کرد: بنابراین آمریکا باید به دلیل نقض گسترده تفاهم پاسخگو باشد؛ ما با توجه به مقتضیات زمانی و شرایط روز درباره ادامه کار تصمیم می‌گیریم؛ در شرایط محاصره دریایی و تشدید تحریم اقتصادی باید متمرکز بر دفاع و مقاومت در برابر زیاده‌خواهی آمریکا باشیم.

واکنش به لغو آزمون‌های تافل و آیلتس برای متقاضیان ایرانی

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره ارتباط تحریم‎های اقتصادی آمریکا با لغو آزمون‌های زبان تافل و آیلتس برای متقاضیان ایرانی، گفت: بخش‌های ذیربط وزارت امور خارجه برای تسهیل کار دانش‌آموزان و دانشجویان و متقاضیان این آزمون‌ها تلاش می‌کنند، اما یک واقعیت باز هم روشن شد و آن اینکه آمریکا در دشمنی خود با ایران، تک‌تک شهروندان ایرانی را در همه حوزه‌ها هدف مشروع می‌داند.

وی تاکید کرد: این‌ها نشان می‌دهد که جنگ اقتصادی آمریکا علم، دانش و تمدن ایرانی را هدف قرار داده است؛ ما راهی جز مقاومت و استفاده از روش‌های بدیع برای انجام امور خود نداریم.

تحول جدیدی در تعامل با آژانس وجود ندارد

بقایی درباره اظهارات رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مورد نبود شواهد درباره فعالیت هسته‌ای در کوه کلنگ و تعامل ایران با این سازمان، اظهار کرد: ما در چارچوب‌های متعارف در تماس با آژانس هستیم؛ نمایندگی ایران در وین هر جا لازم باشد با طرف‌های ذیربط در آژانس گفت‌وگو می‌کند.

وی با بیان اینکه تحول جدیدی در تعامل با آژانس وجود ندارد، اضافه کرد: اظهارات در مورد فعالیت هسته‌ای ایران ازجمله در کوه کلنگ هم بخشی از تناقض‌گویی‌ها و اظهارنظرهای سیاسی شخص مدیرکل است که سوءاستفاده طرف‌های مقابل را درپی داشته است؛ مدیرکل باید رفتار خود را با اساسنامه آژانس منطبق کند؛ نفس حرف گروسی نشان می‌دهد که حرفی که ما بارها زدیم، درست است. 

جزئیات اقدام حقوقی وزارت خارجه برای پاسخگو کردن عاملان جنایت میناب

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسش میزان درباره اقدام حقوقی وزارت خارجه برای پاسخگو کردن عاملان جنایت به شهادت رساندن کودکان در مدرسه شجره طیبه میناب، گفت: ما واقعا نیازی به استناد به گزارش نشریات یا کارشناسان غربی نداریم برای اینکه نشان دهیم اتفاقی که در میناب، لامرد، قشم و بخش‌های دیگر ایران اتفاق افتاد، مصداق جنایت جنگی بوده است؛ این یک موضوع بسیار روشن است.

وی اضافه کرد: یادمان نرود یکی از شیوه‌های طرف آمریکایی برای پوشاندن قبح و گستره جنایت‌هایی که مرتکب شدند، این است که یکی دو مورد را برجسته و رسانه‌ها را مشغول آن‌ها کنند برای اینکه نهایتا تصمیم بگیرند صرفا در آن زمان جنایت جنگی بوده و گویا بقیه ‌اقدام‌هایی که انجام دادند، قانونی بوده است؛ باید مد نظر داشته باشیم همه اقدام‌هایی که آمریکا در جریان تجاوز نظامی علیه ایران مرتکب شد از نظر ما تک‌تکشان مصداق جنایت جنگی است.

بقایی تصریح کرد: این جنگ هیچ مبنای قانونی نداشته و یک جنگ مطلقا غیرقانونی بوده و همه اقدام‌هایی که صورت گرفته است، جنایت جنگی محسوب می‌شود، اما میناب برجسته شد به دلیل اینکه جمعی از معصوم‌ترین انسان‌ها در جریان این جنایت به شهادت رسیدند؛ لامرد هم همین‌طور به دلیل اینکه برای کشتار بیشتر برای نخستین ‌بار از یک سلاح ممنوعه استفاده کردند، اما وظیفه ما و شما این است که همه موارد اتفاق‌افتاده را برای در سطح بین‌المللی و همین‌طور برای رسیدگی در محاکم داخلی مستندسازی کنیم.

آمریکا دچار فرسایش شده است

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره پیامدهای تداوم اقدام تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران برای واشنگتن، اظهار کرد: در اینکه آمریکا به دلیل گرفتار شدن در وضعیتی که خودش ساخته است، دچار سردرگمی شده و برای فرار از واقعیت‌ها دست به دروغ‌سازی می‌زند، تردیدی نیست.

وی تاکید کرد: آمریکا به دلیل اشتباه محاسباتی و آغاز جنگ غیرقانونی علیه ایران دچار فرسایش شده است و این امر در بدنه نیروهای مسلح آمریکا، افکار عمومی و هیئت حاکمه این کشور قابل مشاهده است؛ دروغگویی به بخشی از دیپلماسی عمومی آمریکا تبدیل شده است تا بحران خودساخته را مدیریت کند.

اروپایی‌ها از تبعیت محض از دستورهای آمریکایی‌ها پرهیز کنند

بقایی در بخشی دیگر درباره حمایت اتحادیه اروپا از تحریم‌های فراگیر آمریکا علیه ایران و تناقض این رویکرد با ادعای تلاش برای کاهش تنش در منطقه، اظهار کرد: اروپا اگر فکر می‌کند با هزینه کردن از ایران می‌تواند برای خودش در نزد آمریکا جایگاه کسب کند، سخت در اشتباه است.

وی تصریح کرد: تجربه نشان می‌دهد که مماشات در برابر قلدری آمریکا، صرفا اشتهای آن را بیشتر می‌کند؛ اروپایی‌ها مدتی است که ظرفیت آموختن از تجربه زیسته را از دست داده است؛ تجربه اسنپ‌بک بسیار گویاست؛ نتیجه این اقدام اروپایی‌ها حذف از حضور فیزیکی در مذاکرات با ایران توسط آمریکا است؛ این نصیحت خیرخواهانه ما به اروپایی‌هاست که از افتادن به‌ ورطه تبعیت محض از دستورهای آمریکایی‌ها پرهیز کنند؛ اروپایی‌ها مسئول تبعات سیاسی و حقوقی این حمایت هستند.

نقش سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای مقابله با تحریم‌های آمریکا

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره نقش سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای مقابله با تحریم‌های آمریکا، اظهار کرد: آمریکا فاقد منطق برای مجاب کردن کشورها برای همراهی با تحریم‌های اقتصادی علیه ایران است؛ هیچ بازیگر منطقی که اندک ارزشی برای اخلاق، حقوق بین‌الملل و حقوق بشر است، با آمریکا همراهی نمی‌کند، زیرا نفس و ذات اقدام آمریکا غیرقانونی است؛ ما از همه ظرفیت‌های خود برای مقابله با این اقدام استفاده می‌کنیم؛ مهم‌ترین اصلی که در نتیجه اقدام آمریکا در معرض آسیب و خطر قرار گرفته، استقلال کشورهاست. 

وی اضافه کرد: در مورد شانگهای هم نشست سران آن در حال برگزاری است؛ این نشست از حیث پیشبرد روابط دوجانبه و تقویت چندجانبه‌گرایی برای ما اهمیت دارد.

سلاح کشتار جمعی با آموزه‌های دینی ما مغایر است

بقایی در بخشی دیگر درباره احتمال خروج ایران از اِن‌پی‌تی، توضیح داد: این یک سوال واقعی است؛ هم در سطح نخبگانی و هم مردم عادی این سوال را دارند که چگونه در یک سند بین‌المللی می‌توان عضو ماند، اما از مزایای آن محروم شد و به دلیل پایبند ماندن به تعهدات مجازات شد.

وی تصریح کرد: آمریکا به‌عنوان دارنده سلاح هسته‌ای و حامیان سند عدم اشاعه باید پاسخگو باشند؛ این سوال در سطح بین‌المللی هم به‌صورت جدی مطرح است؛ موضع رسمی ما مشخص است؛ مادامی که در این سند عضو هستیم خود را متعهد به تکالیفمان در این سند می‌دانیم؛ سلاح کشتار جمعی با آموزه‌های دینی ما مغایر است و سلاحی ضدبشری است.

هشدار ایران در مورد تسلیحات مرگ‌بار آمریکا

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره هشدار ایران در مورد اظهارنظرها برای استفاده از سلاح اتمی تاکتیکی آمریکا، اظهار کرد: این موضوع کراهت دارد و از لحاظ اخلاق و حقوق بین‌الملل تا آن اندازه بد است که حتی صحبت درباره آن هم درست نیست؛ جنایت‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی در این چند سال محدود به کشورها و مردمانشان نبوده است، بلکه آن‌ها پیمان منع اشاعه را به بدترین شکل ممکن به خطر انداختند.

وی اضافه کرد: آن‌ها فکر نمی‌کنند عادی‌سازی موضوع‌هایی که پیش‌تر تابو محسوب می‌شد تا چه اندازه خطرناک است؛ صحبت از این موضوع می‌تواند این فکر را در ذهن دیگر دارندگان تسلیحات مرگ‌بار بیاورد که استفاده از آن‌ها عادی است؛ نفس طرح موضوع در برخی از اندیشکده‌های بدنام و بدسابقه باید جامعه جهانی را هوشیار کند که جهان در حال حرکت به سمتی است که برای همه خطرناک است.

اقدام آمریکا تجاوز نظامی آشکار بود

بقایی درباره ادعای آمریکا برای توجیه تجاوز نظامی به لارک و آخرین وضعیت تنگه هرمز، بیان کرد: ادعای آمریکا که دروغ است و هر بار برای توجیه جنایت، یک بهانه می‌تراشد؛ این یک الگو است، یعنی جعل دروغ برای توجیه جنایت.

وی تاکید کرد: اینکه ما در قلمرو ایران برای دفاع از خود آماده شویم به کسی ربطی ندارد و اقدام آمریکا تجاوز نظامی آشکار بود؛ ایران به‌نوبه‌خود پاسخ قاطعی به این ‌تجاوز نظامی داد؛ این اقدام‌ها سبب تشدید ناامنی در تنگه هرمز و در کل منطقه می‌شود؛ ازجمله دلایل آن هم این است که کشورهای منطقه علیرغم قول و قرارها درباره جلوگیری از استفاده از خاکشان برای حمله، زیر قول خود زدند، البته ما پاسخ لازم را دادیم.

محکوم کردن اقدام‌های تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی علیه سوریه؛ موضع اصولی ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره رویکرد مقام‌های دولت جولانی در قبال ایران، گفت: ما بنا بر درخواست قانونی دولت سوریه برای مبارزه با تروریسم به هر شیوه‌ای که می‌توانستیم در چارچوب حقوق بین‌الملل به حفظ تمامیت ارضی سوریه کمک کردیم؛ در آن زمان رژیم صهیونیستی سرعت اقدام‌های اخیر علیه سوریه را نداشت.

وی تاکید کرد: موضع اصولی ما همواره محکوم کردن اقدام‌های تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی علیه سوریه بوده است. 

بقایی درباره ارسال پیام از سوی ایران برای ارتباط با دولت سوریه، این ادعا را رد کرد.

واکنش به بیانیه شانگهای در محکومیت تجاوز به ایران

بقایی در بخشی دیگر در واکنش به بیانیه شانگهای در محکومیت تجاوز به ایران، اظهار کرد: قاعدتا کشورها وقتی موضعی را درباره یک‌ موضوع اعلام می‌کنند، حتما نسبت به آثار آن خود را ملتزم می‌دانند؛ انتظار داریم کشورهای عضو سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای ازجمله بریکس و شانگهای با درک اینکه قانون‌شکنی آمریکا محدود به یک کشور و منطقه‌ نخواهد بود، تلاش‌های خود را برای حفاظت و صیانت از خود و جامعه جهانی مضاعف کنند.

وی تاکید کرد: ما به رایزنی‌های خود با همه کشورهایی که نسبت به حقوق بین‌الملل احترام قائل هستند، ادامه می‌دهیم.

کشورها نمی‌توانند امنیت خود را به آمریکا ربط بدهند

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره نشست پیمان مکه و رایزنی ایران با ترکیه در این رابطه، گفت: ما هیچ دلیلی نمی‌بینیم که پیمانی را که بین ۳ کشور اسلامی که بارها در معرض تهدید رژیم صهیونیستی بودند، تهدید علیه خود بدانیم؛ ترکیه در روزهای اخیر مورد تهدید رژیم صهیونیستی قرار گرفت.

وی در بخشی دیگر اظهار کرد: ادعای ارضی رژیم صهیونیستی علیه عربستان و مواضع علیه پاکستان را دیدیم؛ این‌ها نشان می‌دهد که کشورها نمی‌توانند امنیت خود را به آمریکا ربط بدهند و باید به امنیت دسته جمعی روی بیاورند؛ در این چارچوب ایران با این ۳ کشور در گفت‌وگو بود و ما به رایزنی‌ها در همه زمینه‌ها ادامه می‌دهیم.

ایران به‌دنبال افزایش هزینه جنگ برای آمریکاست

بقایی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران در این جنگ مدل پیچیده‌ای را در پیش گرفته تا به جای شکست آمریکا، واشنگتن را با بالا بردن هزینه‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و انتخاباتی از کرده خودش پشیمان کند، گفت: بله.

واکنش به اظهارات اخیر دبیرکل سازمان ملل در مورد ناتوانی در جلوگیری از جنگ‌ها

بقایی درباره اظهارات اخیر آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل در مورد ناتوانی‌اش در جلوگیری از جنگ‌ها و همزمان طرح ادعای موفقیت سازمان ملل، گفت: اول اینکه واقعا منشور سازمان ملل برای جلوگیری از جنگ بین ابرقدرت‌ها فقط تنظیم نشده است؛ منشور سازمان ملل برای جلوگیری از جنگ، به‌طور کلی، تدوین شده است؛ پس افتخاری ندارد که بگوییم سازمان ملل باعث جلوگیری از جنگ بین قدرت‌ها شده است، در حالی که می‌دانیم جنگ بین بسیاری از کشورها، که برخی از قدرت‌ها در پشت آن‌ها قرار داشته‌اند، چه جنایت‌هایی را باعث شده است.

وی تصریح کرد: این تقلیل فلسفه وجودی سازمان ملل به جلوگیری از جنگ بین قدرت‌های بزرگ، یک تفسیر خطرناک از منشور سازمان ملل است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه گفت: نکته دیگر، در رابطه با جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، این است که اینکه این جنگ باعث شد قدرت‌های نظامی محدودیت‌های خودشان را بشناسند، نتیجه‌ای نیست که دبیرکل باید از چنین جنایت و تجاوز نظامی آشکاری بگیرد؛ ما انتظار داشتیم و داریم که سازمان ملل و شخص دبیرکل، موضع قاطعی در رابطه با اقدامی که به‌خوبی می‌دانند خلاف قانون و ناقض بند ۴ ماده ۲ منشور بوده است و اقدامی تجاوزکارانه بوده است، اعلام کنند.

بقایی گفت: دبیرکل گفت که دارای یک صداست؛ پس، از این صدا استفاده کند؛ از این صدا برای رساندن واقعیت‌ها به گوش مردم جهان باید استفاده کند؛ منشور ملل اختیارات قابل‌توجهی را به دبیرکل ارائه کرده است.

از هر ابتکاری که در جهت ارتقای صلح و امنیت بین‌المللی و چندجانبه‌گرایی باشد حمایت می‌کنیم

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره ابتکار حکمرانی جهانی چین که به یک ساله شدن نزدیک می‌شود، اظهار کرد: ما از هر ابتکاری که در جهت ارتقای صلح و امنیت بین‌المللی و چندجانبه‌گرایی باشد حمایت می‌کنیم؛ چین شریک تجاری و دوست ایران است و شراکت راهبردی با چین داریم؛ چین عضو شورای امنیت است ‌‌و ما همواره تلاش کردیم از این‌ جایگاه به‌عنوان جایگاه تقویت چندجانبه‌گرایی و همبستگی ببن کشورهای جنوب جهانی استفاده کنیم.

وی تاکید کرد: علیرغم اینکه در یک سال اخیر با ناامنی شدید در منطقه مواجه بودیم، چینی‌ها تلاش زیادی برای بهبود اوضاع در منطقه کردند. 

دیدگاه ایران به اقدام‌های اقلیم کردستان عراق برای اجرای توافق امنیتی ایران و عراق

بقایی درباره دیدگاه ایران به اقدام‌های اقلیم کردستان عراق برای اجرای توافق امنیتی ایران و عراق، بیان کرد: ما از دوستان‌ خود در عراق و اقلیم انتظار داریم برای مصالح کشور و صیانت از مرزهای ایران و عراق تلاش خود را مضاعف کنند، زیرا گروه‌هایی که اهمیتی برای امنیت منطقه قائل نیستند و آشکارا آلت دست بازیگران بدخواه مانند رژیم صهیونیستی شدند، دست به اقدام می‌زنند.

وی تاکید کرد: ما به‌عنوان همسایگان دائمی باید تعهدات خود را اجرا کنیم؛ صادقانه بگویم هنوز جای کار بیشتر وجود دارد و این موارد را به انحا مختلف به دوستانمان در عراق و اربیل اعلام کردیم.

بهترین داور درباره توافق واشنگتن و کاراکاس مردم ونزوئلا هستند 

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره توافق واشنگتن و کاراکاس برای کنترل ۶۵ میلیون بشکه نفت ونزوئلا، اظهار کرد: درباره ماهیت این قرارداد ‌و منافع و مضراتش بهترین داور مردم ونزوئلا هستند؛ این موضوعی است که خودشان باید درباره آن صحبت کنند.

وی اضافه کرد: این قرارداد سابقه‌ای در تاریخ ایران دارد و از قرارداد دارسی به‌عنوان الگوی تنظیم قرارداد با ونزوئلا یاد می‌شود، اما درباره ارتباط موضوع با تحولات جاری در منطقه ما و تلاش آمریکا برای فرار از پیامدهای بحران خودساخته در منطقه ما باید در یک جمله باید گفت که این تاکتیک نمی‌تواند معضل‌های ساخته آمریکا در زمینه انرژی با صحبت از میلیاردها دلار نفت در اعماق زمین حل کند؛ تنها راه حل این است که مسیرشان را عوض کنند. 

واکنش به اظهارات صدراعظم آلمان برای ضرورت پایان جنگ

بقایی درباره اظهارات صدراعظم آلمان برای ضرورت پایان جنگ و صحبت‌های مقام‌های آلمانی درباره پیامدهای جنگ علیه ایران، گفت: امیدواریم کشورهای اروپایی به این واقعیت تن بدهند که مشکلی که در رابطه با سوخت و مسائل اقتصادی گریبانگیرشان شده، نتیجه اقدام‌های غیرقانونی آمریکاست.

وی تاکید کرد: اروپایی‌ها به این واقعیت پی‌ برده‌اند، اما شجاعت اخلاقی برای اعتراف ندارند و این را در بیانیه اتحادیه اروپا دیدیم که همچنان بر مماشات با آمریکا تاکید دارند.